VILCACORA, UNA DE GATO
(Uncaria tomentosa (Willd.) D.C.) jest
rosnącym w Amazonii zdrewniałym pnączem osiągającym długość
nawet do 30 metrów, o charakterystycznie lekko wygiętych kolcach,
umiejscowionych u nasady ogonków liściowych. Spodnią stronę liści
pokrywają delikatne włoski (w języku łacińskim tomentosus znaczy
tyle co puszysty, omszały). Kwitnie krótko, małymi żółtawobiałymi
kwiatami. Owocem jest torebka z niewielkimi 2-3-milimetrowymi nasionami.
Roślina pochodzi z dżungli amazońskiej i innych tropikalnych rejonów
Ameryki Południowej i Środkowej - Peru, Kolumbii, Ekwadoru, Gujany,
Wenezueli, Trynidadu, Surinamu, Gwatemali, Kostaryki, Panamy. Ostatnio w
tych rejonach jest także uprawiana. Występuje na wysokości do 800 m
n.p.m.
W języku keczua vilcacora znaczy "koci pazur", ponieważ jej
kolce, za pomocą których oplata potężne drzewa, przypominają
pazurki kota. Istnieje ok. 60 gatunków tego pnącza, lecz w celach
leczniczych wykorzystuje się głównie trzy odmiany: Uncarię tomentosa,
czyli vilcacorę (o białoszarej korze), Uncarię guianensis (o
czerwonej korze i czerwonopomarańczowych kwiatach) oraz Uncarię
rhynchophylla (o żółtobrązowej korze i żółtawobiałych kwiatach).
Uncaria tomentosa i Uncaria guianensis to dwie lecznicze odmiany dobrze
już znane nauce, natomiast Uncaria rhynchophylla jest wykorzystywana na
razie jedynie przez Indian. Najbardziej lecznicza ze wszystkich odmian
okazała się vilcacora.
Od setek lat była stosowana przez plemiona indiańskie w celu leczenia
rozmaitych stanów zapalnych. Surowcem leczniczym jest cała roślina
lub jej kora i korzeń. O ogromnym zainteresowaniu vilcacorą świadczą
liczne publikacje w piśmiennictwie naukowym. Są one jednocześnie
odzwierciedleniem prowadzonych w wielu krajach badań i doświadczeń,
zmierzających do coraz dokładniejszego scharakteryzowania tego surowca
leczniczego. Wieloletnie badania tych największych lian świata wykazały,
że Uncaria tomentosa posiada właściwości pobudzające system
immunologiczny, dzięki czemu pozwala zwalczać wiele nieuleczalnych
chorób, jak na przykład łuszczyca czy niektóre odmiany nowotworów.
Dowiedziono, iż dzięki obecności w Uncaria tomentosa alkaloidów
oksoindolowych (mitrafiliny, izomitrafiliny, pteropodyny, izopteropodyny,
specjofiliny, unkaryny F, rynchofiliny oraz
izorynchofiliny) skutecznie
reguluje ona i zwiększa odporność organizmu. Grupa alkaloidów
wykazuje też działanie hypotensyjne poprzez wpływ na stan naczyń
krwionośnych, stężenie cholesterolu i krzepliwość krwi. Preparaty
sporządzane z Uncaria tomentosa są stosowane pomocniczo w leczeniu
astmy, artretyzmu, stanów zapalnych żołądka, nerek, jelit, skóry, w
biegunkach, krwawieniach. Ustalono, że stosowanie preparatów sporządzonych
z tej rośliny jest skuteczne w infekcjach bakteryjnych i wirusowych. Ze
względu na swoje walory smakowe, wyciągi z Uncaria tomentosa mogą być
stosowane jako używka, podobnie jak herbata. Efektem spożywania tych
preparatów jest poprawa łaknienia, usprawnienie funkcjonowania
przewodu pokarmowego i ochronne działanie na jego śluzówkę. Także
przyjmowanie vilcacory w postaci naparów (jak herbaty) wywiera działanie
przeciwzapalne i przeciwskurczowe.
W profilaktyce przeciwnowotworowej (patrz: ODŻYWIANIE A NOWOTWORY) należy
vilcacorę przyjmować 2 razy dziennie (na 30 minut przed posiłkiem) po
1 kapsułce proszku lub raz dziennie (również 30 minut przed posiłkiem)
10 kropli ekstraktu w płynie, albo pić 2 razy dziennie (na 30 minut
przed posiłkiem) po 1 szklance naparu przygotowanego każdorazowo z 2
saszetek na szklankę wody.
Przy uporczywych grzybicach skóry i nawracających infekcjach
wirusowych lub bakteryjnych przyjmujemy 3 razy dziennie (na 30 minut
przed posiłkiem) po 1 kapsułce proszku lub raz dziennie 10 kropli
ekstraktu w płynie, albo 2 razy dziennie pijemy po szklance naparu
przygotowanego każdorazowo z 2 saszetek.
W medycynie peruwiańskiej szeroko stosowane są też pokrewne Uncaria
guianensis oraz Uncaria rynchophylla.